Kiểm soát nhiễm khuẩn bệnh viện

Kiểm soát nhiễm khuẩn là một trong những yêu cầu quan trọng trong hoạt động khám bệnh và chữa bệnh. Công tác này không chỉ liên quan đến việc xử lý dụng cụ, vệ sinh môi trường hay sử dụng phương tiện phòng hộ, mà còn đòi hỏi sự đầu tư đồng bộ về cơ sở vật chất, trang thiết bị, nhân lực và đào tạo chuyên môn.

Dưới đây là một số điều kiện cơ bản bảo đảm công tác kiểm soát nhiễm khuẩn trong cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, được biên tập và tổng hợp dựa trên nội dung của Thông tư số 18/2009/TT-BYT của Bộ Y tế về hướng dẫn tổ chức thực hiện công tác kiểm soát nhiễm khuẩn.

1. Cơ sở vật chất phục vụ công tác kiểm soát nhiễm khuẩn

Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh cần được thiết kế và trang bị cơ sở vật chất phù hợp nhằm đáp ứng yêu cầu kiểm soát nhiễm khuẩn. Trong quá trình xây dựng mới, sửa chữa hoặc cải tạo, các yêu cầu về kiểm soát nhiễm khuẩn cần được xem xét ngay từ giai đoạn thiết kế.

Một số khu vực có vai trò quan trọng trong công tác kiểm soát nhiễm khuẩn bao gồm:

Khu vực khử khuẩn và tiệt khuẩn tập trung;
Khu vực giặt là và xử lý đồ vải;
Khu vực lưu giữ và xử lý chất thải;
Buồng cách ly đối với người bệnh có nguy cơ lây truyền tác nhân gây bệnh;
Buồng thủ thuật và các khu vực chăm sóc đặc biệt;
Hệ thống cấp nước, thoát nước và vệ sinh phù hợp.

Việc bố trí các khu vực cần hướng tới giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm chéo giữa khu vực sạch và khu vực có nguy cơ nhiễm khuẩn. Đối với những khu vực chuyên biệt như khử khuẩn – tiệt khuẩn hoặc giặt là, nguyên tắc tổ chức luồng công việc hợp lý có ý nghĩa quan trọng trong việc hạn chế sự phát tán của vi sinh vật.

2. Khu vực khử khuẩn và tiệt khuẩn tập trung

Khu vực khử khuẩn – tiệt khuẩn cần được tổ chức phù hợp với yêu cầu chuyên môn, bảo đảm phân chia rõ ràng giữa các khu vực xử lý dụng cụ đã sử dụng, khu vực làm sạch và khu vực bảo quản dụng cụ sau tiệt khuẩn.

Tùy theo quy mô và phân hạng của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, các phương tiện xử lý có thể bao gồm:

Máy rửa – khử khuẩn;
Thiết bị hấp tiệt khuẩn;
Thiết bị tiệt khuẩn nhiệt độ thấp;
Thiết bị sấy khô;
Phương tiện đóng gói và bảo quản dụng cụ;
Hóa chất làm sạch, khử khuẩn và các phương tiện kiểm tra chất lượng tiệt khuẩn.

Việc bố trí hợp lý khu vực xử lý dụng cụ giúp kiểm soát tốt hơn nguy cơ lây nhiễm trong quá trình thu gom, làm sạch, khử khuẩn, tiệt khuẩn và bảo quản dụng cụ.

3. Nhà giặt và quản lý đồ vải y tế

Nhà giặt là một bộ phận quan trọng trong hệ thống kiểm soát nhiễm khuẩn của bệnh viện. Đồ vải sử dụng trong quá trình chăm sóc và điều trị người bệnh có thể mang theo vi sinh vật, máu hoặc các dịch tiết, do đó cần được thu gom, vận chuyển và xử lý theo quy trình phù hợp.

Nhà giặt cần được trang bị các phương tiện cần thiết cho quá trình xử lý đồ vải như:

Thiết bị giặt và vắt đồ vải;
Thiết bị sấy khô;
Thiết bị là hoặc hoàn thiện đồ vải;
Xe vận chuyển đồ vải bẩn và đồ vải sạch;
Phương tiện chứa và xử lý đồ vải có nguy cơ nhiễm khuẩn;
Khu vực lưu giữ đồ vải trước và sau khi xử lý;
Hóa chất giặt và khử khuẩn phù hợp với yêu cầu xử lý.

Một trong những nguyên tắc quan trọng là hạn chế nguy cơ lây nhiễm chéo trong quá trình lưu chuyển đồ vải. Việc phân biệt, thu gom và vận chuyển đồ vải bẩn cần được thực hiện phù hợp với đặc điểm của từng loại đồ vải, đồng thời khu vực xử lý và lưu giữ đồ sạch cần được bảo vệ khỏi nguy cơ tái nhiễm.

4. Vệ sinh môi trường và quản lý chất thải

Kiểm soát nhiễm khuẩn không chỉ được thực hiện tại khu vực điều trị mà cần được triển khai trong toàn bộ môi trường của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

Cơ sở y tế cần bảo đảm các điều kiện phục vụ vệ sinh môi trường, bao gồm phương tiện làm sạch, phương tiện vệ sinh tay, hóa chất phù hợp và các dụng cụ thu gom, vận chuyển, lưu giữ chất thải.

Các khu vực có nguy cơ cao cần được chú trọng trong công tác làm sạch và khử khuẩn. Việc vệ sinh môi trường cần được tổ chức theo quy trình phù hợp nhằm hạn chế sự phát tán của các tác nhân gây bệnh trong quá trình chăm sóc và điều trị.

Chất thải y tế cũng cần được thu gom, phân loại, vận chuyển và xử lý theo quy định nhằm giảm thiểu nguy cơ ảnh hưởng đến người bệnh, nhân viên y tế và môi trường xung quanh.

5. Trang thiết bị và phương tiện cần thiết

Để bảo đảm công tác kiểm soát nhiễm khuẩn, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh cần trang bị đầy đủ các phương tiện phục vụ cho hoạt động chuyên môn và vệ sinh môi trường.

Các phương tiện cơ bản có thể bao gồm:

Phương tiện vệ sinh tay;
Hóa chất vệ sinh và khử khuẩn;
Phương tiện phòng hộ cá nhân;
Thiết bị và dụng cụ vệ sinh môi trường;
Phương tiện thu gom và lưu giữ chất thải;
Thiết bị phục vụ công tác kiểm tra và giám sát chất lượng.

Việc trang bị đầy đủ phương tiện chỉ là một phần của quá trình kiểm soát nhiễm khuẩn. Các thiết bị và vật tư cần được sử dụng đúng mục đích, đúng quy trình và được kiểm tra thường xuyên để bảo đảm hiệu quả trong quá trình vận hành.

6. Nhân lực chuyên trách kiểm soát nhiễm khuẩn

Công tác kiểm soát nhiễm khuẩn cần có sự tham gia của đội ngũ nhân lực được đào tạo và phân công phù hợp. Ngoài các bộ phận trực tiếp thực hiện công việc như khử khuẩn, tiệt khuẩn, giặt là và vệ sinh môi trường, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh cũng cần có nhân lực thực hiện công tác giám sát và hỗ trợ triển khai các biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn.

Nhân lực chuyên trách đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng quy trình, hướng dẫn thực hành, theo dõi việc thực hiện và phát hiện những nguy cơ có thể ảnh hưởng đến an toàn của người bệnh và nhân viên y tế.

7. Đào tạo và nâng cao kiến thức cho nhân viên y tế

Đào tạo là một trong những yếu tố cần thiết để các biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn được thực hiện đúng trong thực tế. Nhân viên y tế và những người trực tiếp tham gia vào các công việc có nguy cơ tiếp xúc với nguồn lây cần được hướng dẫn về quy trình chuyên môn, vệ sinh tay, sử dụng phương tiện phòng hộ cá nhân và các biện pháp phòng ngừa phù hợp.

Việc đào tạo và cập nhật kiến thức giúp nhân viên hiểu rõ hơn về nguy cơ lây nhiễm, từ đó nâng cao khả năng tuân thủ quy trình trong quá trình làm việc.

8. Giám sát và duy trì việc thực hiện

Kiểm soát nhiễm khuẩn là một quá trình cần được thực hiện thường xuyên. Bên cạnh việc xây dựng cơ sở vật chất và trang bị thiết bị, các quy trình thực hành cần được theo dõi và đánh giá trong quá trình áp dụng.

Việc kiểm tra, giám sát và đánh giá giúp cơ sở y tế phát hiện những điểm chưa phù hợp, từ đó có biện pháp điều chỉnh nhằm duy trì hiệu quả của công tác kiểm soát nhiễm khuẩn.

Kết luận

Công tác kiểm soát nhiễm khuẩn trong bệnh viện là một hệ thống bao gồm nhiều yếu tố liên quan chặt chẽ với nhau, từ cơ sở vật chất, trang thiết bị, môi trường, nhà giặt, nhân lực đến đào tạo và giám sát.

Việc tổ chức đồng bộ các điều kiện cần thiết sẽ góp phần hạn chế nguy cơ lây nhiễm, hỗ trợ bảo vệ người bệnh, nhân viên y tế và nâng cao chất lượng hoạt động của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.